سگهاي نژاد كوچك زودتر از سگهاي نژاد بزرگ به سن بلوغ مي‌رسند سگهاي نر از 6 تا 14 ماهگي توانايي بارور كردن سگ ماده را بدست آورده و قدرت جنسي خود را تا 8 الي 10 سالگي حفظ مي‌كنند. سگهاي ماده نيز در طي، تا 18 ماهگي اولين فحلي (پذيرش سگ نر) را نشان خواهند داد. معمولا توصيه مي‌شود كه از آبستن شدن سگهاي ماده در اولين فحلي جلوگيري شود چون در اين شرايط سگ متحمل استرس شديد ناشي از آبستني و زايمان و شيردهي به توله‌ها مي‌شود. همينطور بهتر است كه سگهاي ماده در 2 فصل متوالي آبستن نشوند تا بتو انند در خلال دو آبستني توانايي و قدرت از دست رفته را دوباره باز يابند. قبل از هرگونه تصميم در مورد نسل‌كشي از سگ خود، بايد اين نكته را در نظر بگيريد كه توله‌اي كه بدنيا مي‌آيد بايد خصوصيات اصيل والدينش را كسب كند و حتي از آنها بهتر باشد. بنابراين هرگز از سگهاي ولگرد و خياباني براي آبستن كردن سگ ماده و اصيل خود استفاده نكنيد زيرا توله‌اي كه بدنيا خواهد آمد ديگر بطور كامل صفات و ويژگي‌هاي مورد نظر شما و اصالت مادرش را نخواهد داشت. براي انتخاب جفت سعي كنيد از سگي كه مكمل سگ شما است استفاده كنيد براي مثال اگر سگ شما فاقد پوستي زيبا است جفتي را كه داراي مو و پوست زيبايي است انتخاب كنيد. هميشه اين نكته را مد نظر داشته باشيد كه اگر سگي دچار بيماريها و اختلالات مادرزادي است ممكن است آن را به نسل بعد از خود، يعني به توله‌هايش، انتقال دهد. بهمين خاطر در صورتيكه سگتان يا جفتي كه براي وي انتخاب كرده‌ايد از لحاظ ارثي و ژنتيكي دچار مشكلاتي است، هرگز از آن نسل‌كشي نكنيد. سگ ماده‌اي كه قصد نسل‌كشي از آن را داريد بايد از لحاظ بدني در شرايط ايده‌آلي بوده و برنامه واكسيناسيون و داروهاي ضدانگل آن به صورت كامل انجام گرفته شود. سگ ماده آبستن بايد در طي دوران آبستني از جيره مناسب و مقوي (انرژي، ويتامينها و مواد معدني كافي) بهره‌مند باشد. البته براي نيل به اين هدف، هيچگاه بدون برنامه و كوركورانه، تغذيه سگ ماده آبستن را زياد نكنيد، زيرا در اينصورت حيوان چاق گشته و در حين زايمان دچار سخت‌زايي خواهد شد. قبل از جفتگيري، سگها را از نظر بيماري بروسلوز بررسي كنيد زيرا اين بيماري باكتريائي باعث سقط در طي روزهاي آخر آبستني (45 ـ 55 روزگي) خواهد شد.
در طي عمل جفت‌گيري سگ نر روي سگ ماده پريده، قسمت مياني بدن سگ ماده را به وسيله دستانش گرفته و عمل جفت‌گيري انجام مي‌گيرد. جفت‌گيري به مدت -10 30 دقيقه طول مي‌كشد. در طول اين مدت بدليل تورم قسمتي از آلت تناسلي سگ نر (bullbus glandis) و انقباض عضلات دهليز سگ ماده، حالتي به نام قفل شدن رخ داده و سگ ماده و نر به هم مي‌چسبند. در اين حالت هرگز سعي نكنيد آنها را از هم جدا كنيد، چرا كه اين حالت طبيعي بوده و در صورت اصرار شما براي جدا كردن سگها از همديگر، ممكن است به دستگاه تناسلي‌شان آسيب وارد شود.
طول دوره آبستني سگ ماده تقريبآ 9 هفته مي‌باشد. سعي كنيد در طي آبستني، سگ ماده از منابع كلسيم (مانند استخوان)، جگر، هويج و ساير مواد غذايي مقوي بهره‌مند باشد. در طي اين دوران بايد وي از هواي سالم، آفتاب و فعالي روزانه بيشتري برخوردار باشد. مجموعه اين اقدامات باعث خواهد شد توله‌هاي بدنيا آمده، سالم و قوي باشند در روزهاي آخر آبستني سگ ماده را تحت كنترل قرار دهيد. سگ‌هاي ماده معمولا 12 تا 24 ساعت قبل از زايمان رفتارها و علائم آن را نشان خواهند داد اين علائم شامل بي‌اشتهايي و عدم تمايل به خوردن غذا، ترك لانه، حالت بي‌قراري و اضطراب، پناه بردن سگ به گوشه و فرو رفتن در بدن خود، حالت عصبانيت و خروج ترشحات از پستانها مي‌باشد. با مشاهده اين حالات مقداري پارچه تميز و لوازم ضدعفوني كننده و الكل آماده كنيد. هرگز به سگي كه مي‌خواهد زايمان كند استرس وارد نكنيد. آنها معمولا بنا به غريزه خود دوست دارند در موقع زايمان تنها و به دور از انظار عمومي باشند. يك جاي تميز و عاري از كثافت و يك محيط ساكت و آرام را براي سگ ماده مهيا كنيد. اكثر سگهاي ماده سالم معمولا زايمان طبيعي خواهند داشت و نيازي به كمك اضافي ندارند. توله‌ها همراه با پرده‌هاي جنيني و جفت مربوط به خود، بدنيا مي‌آند و سگ ماده در پاره كردن پرده‌ها به جنين كمك كرده و بند ناف را نيز قطع مي‌كند. ولي در مورد سگهايي كه نمي‌توانند پرده‌هاي جنيني را از قسمتي كه سر جنين قرار دارد پا ره كرده و جنين را خا رج سازيد. حدود 4 تا 5 سانتي‌متر بالاي ناف را با نخ ابريشم محكم ببنديد و سپس با استفاده از يك قيچي تميز و ضدعفوني شده، بند ناف را قطع كنيد. بند ناف را بايد هر روز بوسيله بتادين ضدعفوني كنيد. چنانچه موقع تولدترشحات موكوسي و يا مايعات بر روي دهان و بيني توله، قرار گرفته باشد آنها را پاك كرده و با ماساژ دادن قفسه سينه حيوان به تنفس آغازين وي كمك كنيد. چنانچه در حين زايمان مادر دچار دردسر شديد شده باشد و در بدنيا آوردن توله‌ها نياز به كمك داشته باشد، مي‌توانيد به او كمك كنيد البته بهتر است كه در مواقع برخورد با اين وضعيت دامپزشك را مطلع سازيد و از اقدامات كوركورانه پرهيز كنيد.
بعد از بدنيا آمدن توله‌ها حتمآ آنها را نزد مادر خود نگه داريد تا از شير اوليه مارد كه آغوز نام دارد و حاوي پادتن‌هاي م ادري است، بهره‌مند شوند. خوردن آغوز بايد در طي 24 ساعت اول پس از تولد صورت بگيرد زيرا با گذشت زمان دستگاه گوارش توله‌ها توانايي جذب پادتن‌هاي مادري موجود در آغوز را از دست خواهد داد. توله‌ها نياز به هواي سالم، آفتاب، جاي گرم و دور از سرما دارند. البته اين بدان معني نيست كه آنها را در معرض آفتاب شديد و تند قرار دهيد. اگر توله‌ها را در روزهاي اول تولد در معرض سرما قرار دهيد، بدليل اينكه آنها در طي اين دوران توانايي كنترل درجه حرارت بدن خود را ندارند، فشار و استرس زيادي را متحمل شده و مستعد به بيماريهاي عفوني خواهند شد. معمولا توله‌ها تا 14 روزگي نياز چنداني به كمك شما ندارند، زيرا مادر در طي اين دوران وظيفه خود را به نحو احسن انجام خواهد داد. از هفته سوم بايد بتدريج مواظبت و حمايت خود راشروع كنيد. در اين روزها توله‌ها يواش يواش شروع به دندان در آوردن كرده و موقع شير خوردن پستان مادر را ناراحت خواهند كرد. از اين رو ممكن است وي از شير دادن به توله‌ها شانه خالي كند به همين دليل بايد توله‌ها را بتدريج به تغذيه با مواد جايگزين شير عادت بدهيد. دادن روغن ماهي به توله‌ها بسيار سودمند است، مخصوصآ اگر آنها در زمستان بدنيا آمده باشند، چرا كه تغذيه با اين ماده باعث جلوگيري از وقوع راشيتيسم خواهد شد. به همان اندازه كه مراقب تغذيه توله‌ها هستيد بايد مراقب تغذيهؤ مادر نيز باشيد. سگ ماده در طي اين دوران نياز به غذاهاي مقوي مانند گوشت، تخم‌مرغ، هويج، روغن‌ماهي، كلسيم، استخوان، انواع ويتامين‌ها و مايعات دارد.
با شروع هفته چهارم بايد توله‌ها را بتدريج به تغذيه با مواد ديگر غير از شير عادت دهيد. در اين سن غريزه شجاعت و يا ترس در توله‌ها شكل پيدا مي‌كند و بدين منظور بايد كاملا مراقب رفتار خود باشيد تا مبادا توله‌ها ترسو بار بيايند. 

برنامه تغذيه‌اي سگها 

الف. شيرخوارگي (شش تا هشت هفتگي)

ـ از هفته سوم را در بشقاب مي‌ريزيم.

ـ از هفته چها رم شير را بتدريج كاهش مي‌دهيم (قطع كامل).

ب. سن (هفت تا دوا زده هفتگي)

ـ روزانه چهار وعده غذايي كم‌حجم شامل هشت صبح: تخم‌مرغ پخته شده و سفت و كاملا خرد شده.

ـ يك بعدازظهر: پنير رنده شده با سبزي كاملا ريز شده.

ـ شش بعدازظهر: گوشت قرمز پخته شده همراه با سبزي.

ـ ساعت ده و نيم شب: گوشت سفيد يا قرمز پخته شده.

ـ ميزان غذاي دريافتي:

ـ سگهاي با جثه كوچك يكصد و سيزده گرم و سگهاي با جثه بزرگ چهارصد و پنجاه گرم.

ج. سن (دوازده هفتگي تا شش ماهگي)

ـ روزانه سه وعده غذايي شامل هشت صبح: شير و در صورت امتناع بيسكويت يا نان سوخاري.

ـ دو بعدازظهر: گوشت ـ حبوبات و بيسكويت.

ـ ساعت هشت شب: گوشت ـ حبوبات و بيسكويت.

ـ ميزان غذاي دريافتي:

ـ سگهاي با جثه كوچك دويست و بيست و شش گرم و سگهاي با جثه بزرگ نهصد و هشت گرم.

د. سن (نه ماهگي تا يك سالگي)

ـ روزانه دو وعده غذايي شامل هشت صبح و هشت شب يا ظهر و شب بسته به اشتهاي دام و نظر صاحب دام تمامي وعده‌هاي غذايي شامل گوشت ـ بيسكويت و مقدار كمي شير.

ـ در صورت يك وعده‌اي بودن احتملا پيكا و مشكلات گوارشي مي‌رود.

ه  ـ بعد از يك سالگي.

ـ روزانه دو وعده.

ـ در آبستني پيشرفته مقدار غذاي دريافتي تا چهل درصد و در دوره شيرواري به مقدار دو تا سه برابر افزايش مي‌يابد ضمن اينكه در اين دوران مي‌توان تعداد وعده‌هاي غذايي را به سه وعده افزايش داد. 

تغذيه توله‌هاي بي‌مادر

در مواردي كه مادر قادر  به شير دادن به توله‌هاي خود نيست (مثلا در مواقع بروز ورم پستان و يا مواقعي كه توله‌ها مادشان را از دست داده‌اند) بايد خودتان به تغذيه آنها اقدام كنيد. براي اين منظور مي‌توانيد از شير گاو استفاده كنيد ولي از آنجايي كه شير اين حيوان به لحاظ داشتن عناصير مانند :ca ، پروتئين و لاكتوز نسبت به شير سگ خيلي فقير است، بايد آن را بوسيله تخم‌مرغ، كره و مقداري لاكتوز، غني‌سازي كنيد. براي شير دادن از شيشه شير و پستانك استفاده كنيد. اين عمل در هفته اول بسيار سخت و پرزحمت است ولي بتدريج توله‌ها بدان عادت خواهند كرد. 

جلوگيري از آبستني  

چنانچه قصد نداريد از سگ ماده خود نسل‌كشي كنيد بايد از جفت‌گيري آن با سگ نر جلوگيري كنيد. ساده‌ترين راه اين است كه سگ ماده را زماني كه در دوره فحلي است از دسترس سگهاي نر دور نگه داريد. اين كار بايد با دقت و وسواس خاصي صورت بگيرد تا جلوي آبستني ناخواسته گرفته شود. ولي كارآمدترين روش اين است كه به دامپزشك مراجعه كرده و درخواست عملي اورايوهيستركتوني (برداشت رحم و تخمدانها) براي سگ ماده خود كنيد به‌هرحال اگر در مواردي جفت‌گيري ناخواسته صورت پذيرفت مي‌توانيد با استفاده از هورمون استروژن از آبستن شدن سگ ماده جلوگيري كنيد ولي توصيه مي‌شود، در اينگونه موارد با دامپزشك خود مشورت كنيد.